Tabele Fizykochemiczne · Physicochemical Tables

Tabela 1

Fundamentalne stałe fizyczne

Wartości zgodne z CODATA 2018 / NIST (2020). Stałe oznaczone „dokładna" mają definicyjne wartości bez niepewności.

Nazwa stałej	Symbol	Wartość	Jednostka	Niepewność
Prędkość światła w próżni	c	2.997 924 58 × 10⁸	m/s	dokładna
Stała Plancka	h	6.626 070 15 × 10⁻³⁴	J·s	dokładna
Stała Plancka (zredukowana)	ℏ	1.054 571 82 × 10⁻³⁴	J·s	dokładna
Ładunek elementarny	e	1.602 176 634 × 10⁻¹⁹	C	dokładna
Liczba Avogadra	Nₐ	6.022 140 76 × 10²³	mol⁻¹	dokładna
Stała Boltzmanna	k	1.380 649 × 10⁻²³	J/K	dokładna
Stała gazowa	R	8.314 462 618	J/(mol·K)	dokładna
Stała Faradaya	F	96 485.332 12	C/mol	dokładna
Stała grawitacji	G	6.674 30 × 10⁻¹¹	N·m²/kg²	± 0.000 15×10⁻¹¹
Masa elektronu	mₑ	9.109 383 7015 × 10⁻³¹	kg	± 0.000 000 0028×10⁻³¹
Masa protonu	mₚ	1.672 621 923 69 × 10⁻²⁷	kg	± 0.000 000 000 51×10⁻²⁷
Masa neutronu	mₙ	1.674 927 498 04 × 10⁻²⁷	kg	± 0.000 000 000 95×10⁻²⁷
Jednostka masy atomowej	u	1.660 539 066 60 × 10⁻²⁷	kg	± 0.000 000 000 50×10⁻²⁷
Przenikalność elektryczna próżni	ε₀	8.854 187 8128 × 10⁻¹²	F/m	± 0.000 000 0013×10⁻¹²
Przenikalność magnetyczna próżni	μ₀	1.256 637 062 12 × 10⁻⁶	H/m	± 0.000 000 000 19×10⁻⁶
Stała Stefana-Boltzmanna	σ	5.670 374 419 × 10⁻⁸	W/(m²·K⁴)	dokładna
Stała Rydberga	R∞	1.097 373 156 8160 × 10⁷	m⁻¹	± 0.000 000 000 0021×10⁷
Promień Bohra	a₀	5.291 772 109 03 × 10⁻¹¹	m	± 0.000 000 000 80×10⁻¹¹
Energia Hartree	Eₕ	4.359 744 650 98 × 10⁻¹⁸	J	± 0.000 000 000 54×10⁻¹⁸
Magnetyczny moment Bohra	μB	9.274 010 0783 × 10⁻²⁴	J/T	± 0.000 000 0028×10⁻²⁴
Ciśnienie standardowe	p°	100 000	Pa	dokładna
Temperatura standardowa	T°	298.15	K	= 25 °C
Stała Wiena	b	2.897 771 955 × 10⁻³	m·K	± 0.000 000 006×10⁻³

Tabela 2

Elektroujemność i szereg aktywności metali

Elektroujemność w skali Paulinga. Szereg aktywności: metale powyżej wodoru wypierają go z kwasów.

Symbol	Nazwa	Elektroujemność (χ)	Szereg aktywności	Reaktywność
Fr	Frans	0.70	—	—
Cs	Cez	0.79	—	—
Rb	Rubid	0.82	—	—
K	Potas	0.82	#1	bardzo aktywny
Ba	Bar	0.89	#2	bardzo aktywny
Ra	Rad	0.90	—	—
Na	Sód	0.93	#4	bardzo aktywny
Sr	Stront	0.95	#3	bardzo aktywny
Li	Lit	0.98	#6	bardzo aktywny
Ca	Wapń	1.00	#5	bardzo aktywny
La	Lantan	1.10	—	—
Ce	Cer	1.12	—	—
Mg	Magnez	1.31	#7	umiark. aktywny
Ti	Tytan	1.54	—	—
Mn	Mangan	1.55	#9	umiark. aktywny
Al	Glin	1.61	#8	umiark. aktywny
Zn	Cynk	1.65	#10	umiark. aktywny
Cr	Chrom	1.66	#11	umiark. aktywny
Fe	Żelazo	1.83	#12	umiark. aktywny
Co	Kobalt	1.88	#13	słabo aktywny
Cu	Miedź	1.90	#17	słabo aktywny
Ni	Nikiel	1.91	#14	słabo aktywny
Ag	Srebro	1.93	#19	słabo aktywny
Sn	Cyna	1.96	#15	słabo aktywny
Hg	Rtęć	2.00	#18	słabo aktywny
H	Wodór	2.20	ref	wzorzec / ref
Pt	Platyna	2.28	#20	słabo aktywny
Pb	Ołów	2.33	#16	słabo aktywny
Au	Złoto	2.54	#21	słabo aktywny

Tabela 3

Rozpuszczalność soli i wodorotlenków

Rozpuszczalność w wodzie w temp. 25°C.

S Rozpuszczalny (>1 g/100 mL)

SL Słabo rozpuszczalny (0.1–1 g/100 mL)

N Nierozpuszczalny (<0.1 g/100 mL)

— Nie istnieje / rozkłada się

Kation ↓ / Anion →	NO₃⁻	Cl⁻	Br⁻	I⁻	SO₄²⁻	CO₃²⁻	PO₄³⁻	OH⁻	S²⁻	CH₃COO⁻
Li⁺	S	S	S	S	S	SL	N	S	S	S
Na⁺	S	S	S	S	S	S	S	S	S	S
K⁺	S	S	S	S	S	S	S	S	S	S
NH₄⁺	S	S	S	S	S	S	S	S	S	S
Ag⁺	S	N	N	N	SL	N	N	—	N	SL
Mg²⁺	S	S	S	S	S	N	N	N	N	S
Ca²⁺	S	S	S	S	SL	N	N	SL	N	S
Sr²⁺	S	S	S	S	N	N	N	SL	N	S
Ba²⁺	S	S	S	S	N	N	N	S	N	S
Fe²⁺	S	S	S	S	S	N	N	N	N	S
Fe³⁺	S	S	S	—	S	—	N	N	—	S
Cu²⁺	S	S	S	—	S	N	N	N	N	S
Zn²⁺	S	S	S	S	S	N	N	N	N	S
Pb²⁺	S	SL	SL	N	N	N	N	N	N	S
Al³⁺	S	S	S	S	S	—	N	N	—	S
Hg²⁺	S	N	N	N	SL	—	N	—	N	SL
Sn²⁺	S	S	S	S	S	—	N	N	N	S
Mn²⁺	S	S	S	S	S	N	N	N	N	S
Ni²⁺	S	S	S	S	S	N	N	N	N	S
Co²⁺	S	S	S	S	S	N	N	N	N	S

Tabela 4

Standardowe potencjały elektrodowe

Standardowe potencjały redukcji E° w V względem SHE (standardowej elektrody wodorowej), T = 25°C, a = 1 mol/L.

Półreakcja (redukcja)	E° / V	Uwagi
F₂ + 2e⁻ → 2F⁻	+2.87	utleniacz
MnO₄⁻ + 8H⁺ + 5e⁻ → Mn²⁺ + 4H₂O	+1.51
PbO₂ + SO₄²⁻ + 4H⁺ + 2e⁻ → PbSO₄ + 2H₂O	+1.46	akumulator
Cl₂ + 2e⁻ → 2Cl⁻	+1.36
Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O	+1.33
O₂ + 4H⁺ + 4e⁻ → 2H₂O	+1.23	pH = 0
Br₂ + 2e⁻ → 2Br⁻	+1.07
NO₃⁻ + 4H⁺ + 3e⁻ → NO + 2H₂O	+0.96
Hg²⁺ + 2e⁻ → Hg	+0.85
Ag⁺ + e⁻ → Ag	+0.80
Fe³⁺ + e⁻ → Fe²⁺	+0.77
I₂ + 2e⁻ → 2I⁻	+0.54
O₂ + 2H₂O + 4e⁻ → 4OH⁻	+0.40	pH = 14
Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu	+0.34
AgCl + e⁻ → Ag + Cl⁻	+0.22
2H⁺ + 2e⁻ → H₂	0.00	SHE — wzorzec
Pb²⁺ + 2e⁻ → Pb	−0.13
Sn²⁺ + 2e⁻ → Sn	−0.14
Ni²⁺ + 2e⁻ → Ni	−0.26
Co²⁺ + 2e⁻ → Co	−0.28
PbSO₄ + 2e⁻ → Pb + SO₄²⁻	−0.36	akumulator
Fe²⁺ + 2e⁻ → Fe	−0.44
Cr³⁺ + 3e⁻ → Cr	−0.74
Zn²⁺ + 2e⁻ → Zn	−0.76
Mn²⁺ + 2e⁻ → Mn	−1.18
Al³⁺ + 3e⁻ → Al	−1.66
Mg²⁺ + 2e⁻ → Mg	−2.37	reduktor
Na⁺ + e⁻ → Na	−2.71	reduktor
Ca²⁺ + 2e⁻ → Ca	−2.87	reduktor
K⁺ + e⁻ → K	−2.93	reduktor
Li⁺ + e⁻ → Li	−3.04	najsilniejszy reduktor

Tabela 5

Dane termodynamiczne substancji

ΔHf°, ΔGf° w kJ/mol; S° w J/(mol·K). Stan: s=stały, l=ciekły, g=gazowy.

Wzór	Nazwa	Stan	ΔHf° (kJ/mol)	ΔGf° (kJ/mol)	S° (J/mol·K)
C (grafit)	Węgiel (grafit)	s	0	0	5.74
C (diament)	Węgiel (diament)	s	+1.895	+2.9	2.38
H₂	Wodór	g	0	0	130.68
O₂	Tlen	g	0	0	205.14
N₂	Azot	g	0	0	191.61
Cl₂	Chlor	g	0	0	223.08
Na	Sód	s	0	0	51.21
Fe	Żelazo	s	0	0	27.28
H₂O	Woda	l	-285.83	-237.14	69.95
H₂O	Para wodna	g	-241.82	-228.57	188.83
CO	Tlenek węgla(II)	g	-110.53	-137.17	197.66
CO₂	Dwutlenek węgla	g	-393.51	-394.36	213.79
NO	Tlenek azotu(II)	g	+90.25	+86.57	210.76
NO₂	Dwutlenek azotu	g	+33.18	+51.31	240.06
N₂O	Podtlenek azotu	g	+82.05	+104.2	219.96
SO₂	Dwutlenek siarki	g	-296.83	-300.19	248.22
SO₃	Trójtlenek siarki	g	-395.72	-371.06	256.77
NH₃	Amoniak	g	-46.11	-16.48	192.45
HCl	Chlorowodór	g	-92.31	-95.3	186.91
HF	Fluorowodór	g	-271.1	-273.2	173.78
NaCl	Chlorek sodu	s	-411.15	-384.14	72.13
NaOH	Wodorotlenek sodu	s	-425.61	-379.53	64.44
Na₂CO₃	Węglan sodu	s	-1130.68	-1044.43	134.98
CaCO₃	Węglan wapnia	s	-1206.9	-1128.79	92.88
CaO	Tlenek wapnia	s	-635.09	-604.04	39.75
Ca(OH)₂	Wodorotlenek wapnia	s	-986.09	-898.48	83.39
Fe₂O₃	Tlenek żelaza(III)	s	-824.2	-742.2	87.4
Fe₃O₄	Magnetyt	s	-1118.4	-1015.4	146.4
Al₂O₃	Tlenek glinu	s	-1675.7	-1582.3	50.92
CH₄	Metan	g	-74.81	-50.75	186.26
C₂H₄	Etylen	g	+52.26	+68.12	219.56
C₂H₆	Etan	g	-84.68	-32.82	229.6
C₃H₈	Propan	g	-103.85	-23.49	270.2
C₆H₆	Benzen	l	+49	+124.5	173.3
C₂H₅OH	Etanol	l	-277.69	-174.78	160.7
CH₃OH	Metanol	l	-238.66	-166.27	126.8

Tabela 6

Moc kwasów i zasad

Stałe dysocjacji Ka/Kb przy 25°C. Niższy pKa = silniejszy kwas; niższy pKb = silniejsza zasada.

Wzór	Nazwa	Typ	Ka / Kb	pKa / pKb	Uwagi
HClO₄	Kwas nadchlorowy	KWAS	~10⁷	~−7	mocny
HI	Kwas jodowodorowy	KWAS	~10⁹	~−9	mocny
HBr	Kwas bromowodorowy	KWAS	~10⁹	~−9	mocny
HCl	Kwas chlorowodorowy	KWAS	~10⁶	~−6	mocny
H₂SO₄	Kwas siarkowy(VI)	KWAS	bardzo duże	~−3	I jonizacja — mocny
HNO₃	Kwas azotowy(V)	KWAS	~24	~−1.4	mocny
H₃PO₄	Kwas fosforowy(V)	KWAS	7.11×10⁻³	2.15	I jonizacja
HSO₄⁻	Jon wodorosiarczanowy	KWAS	1.20×10⁻²	1.92	II jon. H₂SO₄
HF	Kwas fluorowodorowy	KWAS	6.80×10⁻⁴	3.17
HNO₂	Kwas azotawy	KWAS	4.30×10⁻⁴	3.37
HCOOH	Kwas mrówkowy	KWAS	1.77×10⁻⁴	3.75
CH₃COOH	Kwas octowy	KWAS	1.76×10⁻⁵	4.75
H₂CO₃	Kwas węglowy	KWAS	4.30×10⁻⁷	6.37	I jonizacja
H₂S	Siarkowodór	KWAS	9.50×10⁻⁸	7.02	I jonizacja
H₂PO₄⁻	Jon diwodorof.	KWAS	6.20×10⁻⁸	7.21	II jon. H₃PO₄
HOCl	Kwas podchlorawy	KWAS	2.90×10⁻⁸	7.54
NH₄⁺	Jon amonowy	KWAS	5.62×10⁻¹⁰	9.25
HCO₃⁻	Jon wodorowęglanowy	KWAS	4.69×10⁻¹¹	10.33	II jon. H₂CO₃
HPO₄²⁻	Jon wodorofosforanowy	KWAS	4.80×10⁻¹³	12.32	III jon. H₃PO₄
HS⁻	Jon wodorosiarczk.	KWAS	1.00×10⁻¹⁴	14.0	II jon. H₂S
NaOH	Wodorotlenek sodu	ZASADA	mocna	~0	mocna
KOH	Wodorotlenek potasu	ZASADA	mocna	~0	mocna
Ca(OH)₂	Wodorotlenek wapnia	ZASADA	mocna	~0	umiark. rozpusz.
Ba(OH)₂	Wodorotlenek baru	ZASADA	mocna	~0	mocna, rozpusz.
NH₃	Amoniak	ZASADA	1.78×10⁻⁵	4.75
CH₃NH₂	Metyloamina	ZASADA	4.38×10⁻⁴	3.36
(CH₃)₂NH	Dimetyloamina	ZASADA	5.90×10⁻⁴	3.23
C₅H₅N	Pirydyna	ZASADA	1.70×10⁻⁹	8.77
C₆H₅NH₂	Anilina	ZASADA	3.83×10⁻¹⁰	9.42

Tabela 7

Przeliczniki jednostek

Główne jednostki SI i przeliczniki na inne systemy.

Jednostka	= 1	= 2	= 3	= 4	= 5	= 6
Długość
1 m	= 100 cm	= 1000 mm	= 10⁶ μm	= 10⁹ nm	= 10¹⁰ Å	—
1 km	= 1000 m	= 0.621371 mi	= 1.093613 yd	—	—	—
1 cal	= 2.54 cm	= 0.0254 m	—	—	—	—
1 ft	= 30.48 cm	= 0.3048 m	= 12 in	—	—	—
1 mi	= 1.609344 km	= 1760 yd	= 5280 ft	—	—	—
1 Å	= 10⁻¹⁰ m	= 0.1 nm	= 100 pm	—	—	—
Masa
1 kg	= 1000 g	= 10⁶ mg	= 2.20462 lb	= 35.274 oz	—	—
1 t	= 1000 kg	= 10⁶ g	—	—	—	—
1 lb	= 453.592 g	= 0.453592 kg	= 16 oz	—	—	—
1 u	= 1.66054×10⁻²⁷ kg	= 931.494 MeV/c²	—	—	—	—
Energia
1 J	= 1 kg·m²/s²	= 1 N·m	= 1 W·s	= 0.2390 cal	—	—
1 kJ	= 1000 J	= 0.2390 kcal	—	—	—	—
1 cal	= 4.184 J	—	—	—	—	—
1 kcal	= 4184 J	= 4.184 kJ	—	—	—	—
1 eV	= 1.602×10⁻¹⁹ J	= 96.485 kJ/mol	—	—	—	—
1 kWh	= 3.6×10⁶ J	= 3600 kJ	= 860.4 kcal	—	—	—
1 BTU	= 1055.06 J	= 0.29307 Wh	—	—	—	—
Ciśnienie
1 Pa	= 1 N/m²	= 10 dyn/cm²	—	—	—	—
1 kPa	= 1000 Pa	= 0.01 bar	= 0.14504 psi	—	—	—
1 bar	= 10⁵ Pa	= 100 kPa	= 0.98692 atm	—	—	—
1 atm	= 101 325 Pa	= 101.325 kPa	= 1.01325 bar	= 760 mmHg	= 14.696 psi	—
1 mmHg	= 133.322 Pa	= 1 Torr	—	—	—	—
1 psi	= 6894.76 Pa	= 6.89476 kPa	= 0.068046 atm	—	—	—
Temperatura
K → °C	T(°C) = T(K) − 273.15	—	—	—	—	—
°C → K	T(K) = T(°C) + 273.15	—	—	—	—	—
°C → °F	T(°F) = T(°C)·9/5 + 32	—	—	—	—	—
°F → °C	T(°C) = (T(°F)−32)·5/9	—	—	—	—	—
0 K	= −273.15°C	= −459.67°F	= zero absolutne	—	—	—
0°C	= 273.15 K	= 32°F	—	—	—	—
100°C	= 373.15 K	= 212°F	—	—	—	—
Objętość
1 m³	= 1000 L	= 10⁶ cm³	= 10⁶ mL	—	—	—
1 L	= 1 dm³	= 1000 mL	= 1000 cm³	—	—	—
1 mL	= 1 cm³	= 1 cc	—	—	—	—
1 gal (US)	= 3.78541 L	= 4 qt	= 8 pt	= 128 fl oz	—	—
1 fl oz (US)	= 29.5735 mL	—	—	—	—	—

Tabela 8

Widmo elektromagnetyczne

Zakresy λ, ν oraz energii fotonów E = hν = hc/λ dla poszczególnych obszarów promieniowania.

Widmo widzialne (ok. 380–780 nm):

Obszar promieniowania	λ min	λ max	ν min	ν max	E fotonu (eV)
Fale radiowe długie	>1 km	100 km	3 kHz	300 kHz	<10⁻⁸
Fale radiowe AM	100 m	1 km	300 kHz	3 MHz	~10⁻⁹
Fale radiowe FM	1 m	10 m	30 MHz	300 MHz	~10⁻⁷
Mikrofale	1 mm	1 m	300 MHz	300 GHz	10⁻⁶–10⁻³
Podczerwień daleka	25 μm	1 mm	0.3 THz	12 THz	10⁻³–0.05
Podczerwień średnia	2.5 μm	25 μm	12 THz	120 THz	0.05–0.5
Podczerwień bliska	780 nm	2.5 μm	120 THz	385 THz	0.5–1.7
Światło widzialne — czerwone	625 nm	780 nm	385 THz	480 THz	1.6–2.0
Światło widzialne — pomarańczowe	590 nm	625 nm	480 THz	510 THz	2.0–2.1
Światło widzialne — żółte	565 nm	590 nm	510 THz	530 THz	2.1–2.2
Światło widzialne — zielone	500 nm	565 nm	530 THz	600 THz	2.2–2.5
Światło widzialne — niebieskie	435 nm	500 nm	600 THz	690 THz	2.5–2.9
Światło widzialne — fioletowe	380 nm	435 nm	690 THz	790 THz	2.9–3.3
Bliski UV (UV-A)	315 nm	380 nm	790 THz	952 THz	3.3–3.9
Środkowy UV (UV-B)	280 nm	315 nm	952 THz	1.07 PHz	3.9–4.4
Daleki UV (UV-C)	100 nm	280 nm	1.07 PHz	3.0 PHz	4.4–12.4
Promieniowanie X miękkie	0.1 nm	10 nm	30 PHz	3 EHz	0.12–12 keV
Promieniowanie X twarde	0.001 nm	0.1 nm	3 EHz	300 EHz	12–120 keV
Promieniowanie γ	<0.001 nm	—	>300 EHz	—	>120 keV

Tabela 9

Ważne wzory chemiczne i fizykochemiczne

Najważniejsze równania z pH, buforów, hydrolizy, kinetyki, termodynamiki, elektrochemii, gazów i spektroskopii.

pH i pOH

Definicja pH

pH = −log[H⁺] = −log[H₃O⁺]

Stężenie jonów wodorowych. Dla wody: pH + pOH = 14 (25°C)

Definicja pOH

pOH = −log[OH⁻]

Stężenie jonów wodorotlenkowych. pH + pOH = pKw = 14 (25°C)

pH mocnego kwasu

pH = −log(cₐ)

Dla w pełni zdysocjowanego kwasu jednoprotonowego o stężeniu cₐ

pH słabego kwasu

pH = ½(pKa − log cₐ)

Przybliżenie dla słabego kwasu; dokładniej: [H⁺] = √(Ka · cₐ)

pH słabej zasady

pH = 14 − ½(pKb − log cb)

Lub: pOH = ½(pKb − log cb); cb = stężenie zasady

Iloczyn jonowy wody

Kw = [H⁺][OH⁻] = 1.0 × 10⁻¹⁴ (25°C)

pKw = 14.00 w 25°C; wzrasta ze wzrostem temperatury

Bufory

Równanie Hendersona-Hasselbalcha

pH = pKa + log([A⁻]/[HA])

Podstawowe równanie dla roztworów buforowych kwas/sól sprzężona

Bufor zasadowy

pOH = pKb + log([BH⁺]/[B])

Bufor zasada/sól sprzężona; pH = 14 − pOH

Pojemność buforowa

β = dn/dpH = 2.303 · Ka·[H⁺]·c / (Ka + [H⁺])²

Maksymalna gdy pH = pKa; n = ilość mol dodanego kwasu/zasady

Zmiana pH buforu

ΔpH = log((nₐ + Δn)/(nb − Δn))

Po dodaniu Δn moli mocnego kwasu; nₐ, nb = mole składników buforu

Hydroliza

Stała hydrolizy — sól słabego kwasu

Kh = Kw / Ka

Jon A⁻ + H₂O ⇌ HA + OH⁻; pH = 7 + ½(pKa + log c)

Stała hydrolizy — sól słabej zasady

Kh = Kw / Kb

Jon BH⁺ + H₂O ⇌ B + H₃O⁺; pH = 7 − ½(pKb + log c)

Stopień hydrolizy

h = √(Kh / c) = √(Kw / (Ka · c))

h = ułamek zhydrolizowanych jonów; c = stężenie soli; dla h < 0.05

Sól słabego kwasu i zasady

pH = 7 + ½(pKa − pKb)

Gdy Ka > Kb: pH < 7; gdy Kb > Ka: pH > 7

Równowaga

Stała równowagi Kc

Kc = [C]ᶜ[D]ᵈ / ([A]ᵃ[B]ᵇ) dla aA + bB ⇌ cC + dD

Stężenia molowe w równowadze; stężenia ciał stałych i czystych cieczy = 1

Stała Kp

Kp = Kc · (RT)^Δn

Δn = suma wsp. produktów − suma wsp. substratów (gazy)

Iloraz reakcji Q

Q < K: reakcja w prawo; Q > K: w lewo; Q = K: równowaga

Q obliczamy jak K, ale dla dowolnych stężeń niekoniecznie równowagowych

ΔG° i stała równowagi

ΔG° = −RT ln K = −2.303 RT log K

R = 8.314 J/(mol·K); T w Kelvinach; ΔG° < 0 → K > 1

Reguła van t Hoffa

ln(K₂/K₁) = −(ΔH°/R) · (1/T₂ − 1/T₁)

Zależność K od temperatury; zakłada stałe ΔH° w zakresie T₁–T₂

Kinetyka

Prawo szybkości

v = k · [A]ᵐ · [B]ⁿ

v = szybkość reakcji; k = stała szybkości; m, n = rzędy cząstkowe

Reakcja I rzędu

ln[A] = ln[A]₀ − kt → t½ = ln2/k ≈ 0.693/k

[A] = [A]₀ · e^(−kt); czas półtrwania niezależny od stężenia

Reakcja II rzędu

1/[A] = 1/[A]₀ + kt → t½ = 1/(k·[A]₀)

Wykres 1/[A] vs t jest liniowy; t½ zależy od stężenia początkowego

Reakcja 0 rzędu

[A] = [A]₀ − kt → t½ = [A]₀/(2k)

Szybkość stała, niezależna od stężenia; wykres [A] vs t liniowy

Równanie Arrheniusa

k = A · e^(−Ea/RT) lub ln k = ln A − Ea/(RT)

Ea = energia aktywacji (J/mol); A = czynnik przedeksponencjalny

Zależność k od temperatury

ln(k₂/k₁) = (Ea/R) · (1/T₁ − 1/T₂)

Wyznaczanie Ea z dwóch pomiarów szybkości w różnych temperaturach

Teoria stanu przejściowego

k = (kBT/h) · e^(−ΔG‡/RT)

kB = stała Boltzmanna; h = stała Plancka; ΔG‡ = swob. energia aktywacji

Termodynamika

I zasada termodynamiki

ΔU = q + w (IUPAC: w = −p·ΔV + wnieobj.)

ΔU = zmiana energii wewnętrznej; q = ciepło; w = praca

Entalpia

H = U + pV → ΔH = qp (p = const)

Przy stałym ciśnieniu zmiana entalpii = ciepło reakcji

Prawo Hessa

ΔH°rxn = Σ ΔHf°(produkty) − Σ ΔHf°(substraty)

Niezależność ΔH od drogi reakcji; addytywność entalp tworzenia

Energia swobodna Gibbsa

ΔG = ΔH − T·ΔS; ΔG° = −RT ln K

ΔG < 0: reakcja samorzutna; ΔG = 0: równowaga; ΔG > 0: niesamorzutna

II zasada termodynamiki

ΔS_ukł + ΔS_otocz ≥ 0 (= 0 dla procesów odwracalnych)

ΔS_otocz = −ΔH/T; entropia układu izolowanego nigdy nie maleje

Pojemność cieplna

q = m·c·ΔT lub q = n·Cm·ΔT

c = właściwa pojemność cieplna (J/g·K); Cm = molowa (J/mol·K)

Elektrochemia

SEM ogniwa

E°cell = E°katody − E°anody

SEM > 0: reakcja samorzutna; SEM < 0: niesamorzutna

ΔG i SEM

ΔG° = −n·F·E° → E° = RT·ln K / (nF)

n = liczba przeniesionych elektronów; F = 96485 C/mol

Równanie Nernsta

E = E° − (RT/nF) · ln Q = E° − (0.05916/n) · log Q (25°C)

Q = iloraz reakcji; 0.05916 V = RT·ln10/F przy 25°C

Prawa Faradaya

m = (M · I · t) / (n · F)

m = masa wydzielonego produktu (g); M = masa molowa; I = natężenie (A); t = czas (s)

Stała równowagi z E°

log K = n · E° / 0.05916 (25°C)

lub: ln K = n·F·E° / (RT)

Gazy

Równanie gazu doskonałego

pV = nRT

p w Pa, V w m³, n w mol, T w K, R = 8.314 J/(mol·K)

Równanie van der Waalsa

(p + a·n²/V²)(V − n·b) = nRT

a = korekta na przyciąganie (Pa·m⁶/mol²); b = objętość własna (m³/mol)

Prawo Daltona

p_total = p₁ + p₂ + p₃ + ... = Σ xᵢ · p_total

xᵢ = ułamek molowy składnika i; pᵢ = ciśnienie cząstkowe

Prędkość średniokwadratowa

v_rms = √(3RT/M) = √(3kT/m)

M = masa molowa (kg/mol); m = masa cząsteczki; k = stała Boltzmanna

Prawa Grahama

v₁/v₂ = √(M₂/M₁)

Stosunek szybkości dyfuzji/efuzji odwrotnie prop. do √M

Właściwości koligatywne

Ciśnienie osmotyczne

π = cRT = (n/V)RT

π w Pa; c = stężenie molarne (mol/m³); i = współczynnik van t Hoffa dla elektrolitów

Obniżenie temp. krzepnięcia

ΔTf = Kf · m · i

Kf = krioskopowa stała rozpuszczalnika (K·kg/mol); m = molalność

Podwyższenie temp. wrzenia

ΔTb = Kb · m · i

Kb = ebulioskopowa stała rozpuszczalnika (K·kg/mol); m = molalność

Prawo Raoulta

p = x_A · p°_A

p°_A = prężność pary czystego rozpuszczalnika; x_A = ułamek molowy

Spektroskopia

Prawo Beera-Lamberta

A = ε · c · l = −log(I/I₀)

A = absorbancja; ε = molarny wsp. absorpcji (L/mol·cm); l = grubość warstwy (cm)

Energia fotonu

E = hν = hc/λ

h = 6.626×10⁻³⁴ J·s; ν = częstotliwość (Hz); λ = długość fali (m)

Wzór Balmera

1/λ = R∞ · (1/n₁² − 1/n₂²)

R∞ = 1.097×10⁷ m⁻¹; seria Balmera: n₁=2; n₂ > n₁

Tabela 10

Właściwości fizykochemiczne rozpuszczalników

Tm = temp. topnienia, Tb = wrzenia, d = gęstość (20°C), ε = przenikalność, Kf/Kb = stałe krioskopowa/ebulioskopowa, μ = moment dipolowy.

Nazwa	Wzór	Tm (°C)	Tb (°C)	d (g/cm³)	ε	Kf (K·kg/mol)	Kb (K·kg/mol)	μ (D)
Woda	H₂O	0	100	1	78.4	1.853	0.512	1.85
Etanol	C₂H₅OH	-114.1	78.4	0.789	24.3	1.99	1.16	1.69
Metanol	CH₃OH	-97.6	64.7	0.791	32.7	—	0.83	1.7
Aceton	(CH₃)₂CO	-94.8	56.2	0.791	20.7	2.4	1.71	2.88
Benzol	C₆H₆	5.5	80.1	0.879	2.3	5.12	2.53	0
Toluen	C₇H₈	-95	110.6	0.867	2.4	3.55	—	0.36
Diethyl eter	(C₂H₅)₂O	-116.3	34.6	0.713	4.3	1.79	2.02	1.15
Chloroform	CHCl₃	-63.5	61.2	1.492	4.8	4.68	3.66	1.87
Dichlorometan	CH₂Cl₂	-96.7	39.6	1.325	9.1	—	—	1.6
Tetrachlorometan	CCl₄	-22.9	76.7	1.594	2.2	29.8	4.95	0
DMSO	(CH₃)₂SO	18.4	189	1.1	46.7	—	—	3.96
DMF	HCON(CH₃)₂	-60.5	153	0.944	36.7	—	—	3.82
Kwas octowy	CH₃COOH	16.6	117.9	1.049	6.2	3.9	3.07	1.74
Cykloheksan	C₆H₁₂	6.5	80.7	0.779	2	20	2.79	0
Pirydyna	C₅H₅N	-41.6	115.2	0.982	12.4	—	—	2.37

Tabela 11

Energie jonizacji i powinowactwo elektronowe

Energie jonizacji EI₁–EI₄ w kJ/mol; powinowactwo elektronowe EA w eV.

Symbol	Nazwa	Z	EI₁ (kJ/mol)	EI₂ (kJ/mol)	EI₃ (kJ/mol)	EI₄ (kJ/mol)	EA (eV)
H	Wodór	1	1312	—	—	—	0.754
He	Hel	2	2372.3	5250.5	—	—	-0.5
Li	Lit	3	520.2	7298.1	11815	—	0.618
Be	Beryl	4	899.5	1757.1	14849	21007	-0.5
B	Bor	5	800.6	2427.1	3660	25026	0.277
C	Węgiel	6	1086.5	2352.6	4620.5	6223	1.263
N	Azot	7	1402.3	2856	4578.1	7475	-0.07
O	Tlen	8	1313.9	3388.3	5300.5	7469	1.461
F	Fluor	9	1681	3374.2	6050.4	8408	3.399
Ne	Neon	10	2080.7	3952.3	6122	9371	-1.2
Na	Sód	11	495.8	4562.4	6910.3	9543	0.548
Mg	Magnez	12	737.7	1450.7	7732.7	10543	-0.4
Al	Glin	13	577.5	1816.7	2744.8	11577	0.441
Si	Krzem	14	786.5	1577.1	3231.6	4355.5	1.385
P	Fosfor	15	1011.8	1907.5	2914.1	4963.6	0.747
S	Siarka	16	999.6	2252	3357	4556.2	2.077
Cl	Chlor	17	1251.2	2297.7	3822	5158.6	3.613
Ar	Argon	18	1520.6	2665.8	3931	5771	-1
K	Potas	19	418.8	3051.8	4420	5877	0.501
Ca	Wapń	20	589.8	1145.4	4912.4	6491	0.024
Fe	Żelazo	26	762.5	1561.9	2957	5290	0.151
Cu	Miedź	29	745.5	1957.9	3555	5536	1.235
Zn	Cynk	30	906.4	1733.3	3833	5731	-0.6
Br	Brom	35	1139.9	2103.4	3500	4560	3.365
I	Jod	53	1008.4	1845.9	3180	—	3.059
Au	Złoto	79	890.1	1980	—	—	2.309

Tabela 12

Wskaźniki kwasowo-zasadowe pH

Zakresy zmiany barwy, pKind, barwy obu form i zastosowania. Temperatura pomiaru: 25°C.

Wskaźnik	Zakres pH	pKind	Barwa kwaśna	Barwa zasadowa	Wizualizacja	Zastosowanie
Oranż metylowy	3.1 – 4.4	3.46	czerwona	żółta	→	miareczkowanie mocnych kwasów zasadami
Czerwień metylowa	4.2 – 6.3	5.00	czerwona	żółta	→	miareczkowanie słabych zasad
Błękit bromotymolowy	6.0 – 7.6	7.10	żółta	niebieska	→	punkt równoważnikowy pH ≈ 7
Fenoloftaleina	8.2 – 10.0	9.40	bezbarwna	różowa	→	miareczkowanie mocnych zasad kwasami
Lakmus	5.0 – 8.0	6.50	czerwona	niebieska	→	orientacyjne badanie pH
Błękit tymolowy	1.2 – 2.8 / 8.0 – 9.6	1.65 / 8.90	czerwona / żółta	żółta / niebieska	→	dwa zakresy pH
Fiolet krystaliczny	0.0 – 1.8	0.80	żółta	fioletowa	→	bardzo niskie pH
Purpura bromokrezolowa	5.2 – 6.8	6.30	żółta	fioletowa	→	pożywki mikrobiologiczne
Czerwień krezolowa	7.2 – 8.8	8.20	żółta	czerwona	→	enzymatyczne analizy pH
Alizaryna	5.5 – 6.8 / 11.0 – 12.4	6.00 / 12.40	żółta / czerwona	czerwona / fioletowa	→	minerały, analiza kompleksometryczna
Oranż alizarynowy	10.0 – 12.0	11.00	żółta	pomarańczowa	→	pH silnie zasadowe
Fiolet metylowy	0.0 – 1.6	0.80	żółta	fioletowa	→	pH < 2
Błękit bromofenolowy	3.0 – 4.6	4.10	żółta	fioletowa	→	elektroforeza (barwnik frontowy)
Czerwień Congo	3.0 – 5.0	4.00	niebieska	czerwona	→	diagnostyka amyloidów, wskaźnik
Fenol czerwień	6.8 – 8.4	7.90	żółta	czerwona	→	hodowle komórkowe, media wzrostowe
Zieleń bromokrezolowa	3.8 – 5.4	4.90	żółta	niebieska	→	analiza albumin, miareczkowanie
Tymoloftaleina	9.3 – 10.5	9.90	bezbarwna	niebieska	→	pH > 9 w roztworach bezbarwnych
Fluorescyna	4.0 – 4.5 / 6.4 – 8.0	6.40 / 8.00	różna	zielona fluoresk.	→	argentometria Fajansa
Alizaryna S	3.7 – 5.2	4.45	żółta	fioletowa	→	oznaczanie jonów glinu i żelaza
Błękit Nilu	10.1 – 11.1	10.60	niebieska	czerwona	→	pH alkaliczne, barwnik

Tabela 13

Aminokwasy białkowe

pI = punkt izoelektryczny; pKa₁ = grupy α-NH₃⁺; pKa₂ = grupy α-COOH; pKaR = łańcuch boczny.

Kod 3	Kod 1	Nazwa	Masa (g/mol)	pI	pKa α-NH₃⁺	pKa α-COOH	pKa R	Polarność	Niezbędny?
Gly	G	Glicyna	75.03	5.97	9.6	2.34	—	niepolarna	nie
Ala	A	Alanina	89.09	6	9.69	2.34	—	niepolarna	nie
Val	V	Walina	117.15	5.96	9.62	2.32	—	niepolarna	tak
Leu	L	Leucyna	131.17	5.98	9.6	2.36	—	niepolarna	tak
Ile	I	Izoleucyna	131.17	6.02	9.68	2.36	—	niepolarna	tak
Pro	P	Prolina	115.13	6.3	10.6	1.99	—	niepolarna	nie
Phe	F	Fenyloalanina	165.19	5.48	9.13	1.83	—	niepolarna	tak
Trp	W	Tryptofan	204.23	5.89	9.39	2.38	—	niepolarna	tak
Met	M	Metionina	149.21	5.74	9.21	2.28	—	niepolarna	tak
Ser	S	Seryna	105.09	5.68	9.15	2.21	—	polarna	nie
Thr	T	Treonina	119.12	5.6	9.1	2.11	—	polarna	tak
Cys	C	Cysteina	121.16	5.07	10.78	1.96	8.18	polarna	nie
Tyr	Y	Tyrozyna	181.19	5.66	9.11	2.2	10.46	polarna	nie
Asn	N	Asparagina	132.12	5.41	8.8	2.02	—	polarna	nie
Gln	Q	Glutamina	146.15	5.65	9.13	2.17	—	polarna	nie
Asp	D	Kwas asp.	133.1	2.77	9.6	1.88	3.65	kwasowa	nie
Glu	E	Kwas glut.	147.13	3.22	9.67	2.19	4.25	kwasowa	nie
Lys	K	Lizyna	146.19	9.74	10.53	2.18	10.53	zasadowa	tak
Arg	R	Arginina	174.2	10.76	12.48	2.17	12.48	zasadowa	tak
His	H	Histydyna	155.16	7.59	9.17	1.82	6.00	zasadowa	tak

Tabela 14

Piktogramy GHS i klasyfikacja CLP

System GHS obowiązuje globalnie; w UE jako rozporządzenie CLP (EC 1272/2008).

Standardowy piktogram GHS: biały romb z czerwoną ramką i czarnym symbolem — zgodnie z normą ONZ GHS Rev.9 i rozp. CLP (WE) 1272/2008.

GHS01

Materiały wybuchowe

Materiały wybuchowe niestabilne, klasy 1.1–1.4, 1.5, 1.6

⬦ TNT, nitrogliceryna, PETN

GHS02

Materiały palne

Gazy łatwopalne, aerozole, ciecze i ciała stałe łatwopalne, substancje samoreaktywne

⬦ Aceton, etanol, wodór, benzen

GHS03

Materiały utleniające

Gazy utleniające, ciecze utleniające, ciała stałe utleniające

⬦ H₂O₂ >30%, KMnO₄, kwas azotowy stężony

GHS04

Gazy pod ciśnieniem

Gazy sprężone, skroplone, rozpuszczone, schłodzone

⬦ CO₂ w butli, ciekły azot, tlen sprężony

GHS05

Działanie żrące

Korozja metali, działanie żrące na skórę kat. 1, poważne uszkodzenie oczu kat. 1

⬦ H₂SO₄ stęż., NaOH >5%, HF, HCl stęż.

GHS06

Toksyczność ostra

Toksyczność ostra przez drogi oddechowe, skórę lub po połknięciu (kat. 1–3)

⬦ Chlor, cyjanki, gaz bojowy, sole rtęci

GHS07

Działanie drażniące

Toksyczność ostra kat. 4, działanie drażniące na skórę kat. 2, uczulanie skóry kat. 1

⬦ Aceton, amoniak rozc., chloroform, izopropanol

GHS08

Zagrożenie dla zdrowia

Rakotwórczość, mutagenność, działanie repr., uczulanie dróg oddechowych, narządy docelowe

⬦ Benzen, azbest, formaldehyd, diizocyjaniany

GHS09

Zagrożenie dla środowiska

Stwarzające zagrożenie dla środowiska wodnego — toksyczność ostra i przewlekła

⬦ Tributylocyna, DDT, niektóre pestycydy

Tabela 15

Ważne izotopy i promieniotwórczość

t½ = czas połowicznego zaniku; β⁻ / β⁺ / α / γ / EC = rodzaje promieniowania; energia w MeV.

Izotop	Z	A	Nazwa	t½	Promieniowanie	Energia (MeV)	Zastosowanie
³H	1	3	Tryt	12.32 lat	β⁻	0.019	znacznikowanie, neutronowe inicjatory
¹⁴C	6	14	Węgiel-14	5730 lat	β⁻	0.156	datowanie radiowęglowe
²²Na	11	22	Sód-22	2.605 lat	β⁺, γ	0.546 / 1.275	PET, badania dyfuzji
²⁴Na	11	24	Sód-24	14.96 h	β⁻, γ	1.389 / 2.754	badania przepływu krwi
³²P	15	32	Fosfor-32	14.29 dni	β⁻	1.710	badania kwasów nukleinowych
³⁵S	16	35	Siarka-35	87.51 dni	β⁻	0.167	białka, metabolizm
⁴⁰K	19	40	Potas-40	1.248×10⁹ lat	β⁻, γ, EC	1.311 / 1.461	datowanie K-Ar, naturalny emiter
⁵¹Cr	24	51	Chrom-51	27.70 dni	γ, EC	0.320	diagnostyka erytrocytów
⁵⁷Co	27	57	Kobalt-57	271.8 dni	γ, EC	0.122	spektroskopia Mössbauera
⁵⁸Co	27	58	Kobalt-58	70.86 dni	β⁺, γ	0.475	badanie wchłaniania Co w org.
⁶⁰Co	27	60	Kobalt-60	5.271 lat	β⁻, γ	0.318 / 1.173 / 1.332	radioterapia, irradiacja żywności, wzorzec γ
⁶⁷Ga	31	67	Gal-67	78.26 h	γ, EC	0.093 / 0.184 / 0.296	scyntygrafia nowotworów
⁷⁵Se	34	75	Selen-75	119.8 dni	γ, EC	0.136 / 0.265 / 0.401	znacznik selenioprotein
⁸⁵Kr	36	85	Krypton-85	10.756 lat	β⁻, γ	0.687 / 0.514	nieszczelności, detekcja gazów
⁹⁰Sr	38	90	Stront-90	28.90 lat	β⁻	0.546	generatory ⁹⁰Y, opad promieniotwórczy
⁹⁹Tc	43	99	Technet-99	2.111×10⁵ lat	β⁻	0.294	produkt rozszczepienia, skażenia
⁹⁹ᵐTc	43	99	Technet-99m	6.007 h	γ (IT)	0.141	scyntygrafia (najczęstszy w diagnostyce)
¹²⁵I	53	125	Jod-125	59.40 dni	γ, EC	0.035	RIA, oznaczenia immunologiczne, brachyterapia
¹³¹I	53	131	Jod-131	8.021 dni	β⁻, γ	0.606 / 0.364	leczenie tarczycy, diagnostyka
¹³³Xe	54	133	Ksenon-133	5.247 dni	β⁻, γ	0.346 / 0.081	scyntygrafia płuc, przepływ krwi
¹³⁷Cs	55	137	Cez-137	30.17 lat	β⁻, γ	0.512 / 0.662	wzorzec γ, pomiar gęstości, opad Czernobyla
¹⁹⁸Au	79	198	Złoto-198	2.694 dni	β⁻, γ	0.961 / 0.412	brachyterapia, znacznik
²⁰¹Tl	81	201	Tal-201	73.01 h	γ, EC	0.167	scyntygrafia serca
²²⁶Ra	88	226	Rad-226	1600 lat	α, γ	4.871 / 0.186	historyczna brachyterapia, wzorzec
²³²Th	90	232	Tor-232	1.405×10¹⁰ lat	α	4.083	naturalny izotop, reaktory
²³⁵U	92	235	Uran-235	7.04×10⁸ lat	α, γ	4.679 / 0.186	paliwo jądrowe, broń
²³⁸U	92	238	Uran-238	4.468×10⁹ lat	α	4.270	paliwo jądrowe, datowanie
²³⁹Pu	94	239	Pluton-239	24110 lat	α	5.157	paliwo jądrowe, broń
²⁴¹Am	95	241	Ameryk-241	432.2 lat	α, γ	5.486 / 0.060	czujniki dymu, kalibracja

Tabela 16

Techniki laboratoryjne

Zasady, zastosowania, warunki i uwagi praktyczne.

Chromatografia cienkowarstwowa (TLC)

Zasada: Rozdzielenie wg polarności na fazie stacjonarnej (SiO₂/Al₂O₃) Zastosowanie: Monitorowanie reakcji, Rf substancji, identyfikacja Warunki: Faza ruchoma: mieszanina rozpuszczalników; wizualizacja UV 254/365 nm lub KMnO₄ Uwagi: Rf = droga subst. / droga czoła

Kolumnowa (CC)

Zasada: Grawitacyjne lub ciśnieniowe przesączanie przez SiO₂ Zastosowanie: Preparatywne oczyszczanie związków organicznych Warunki: SiO₂ : substancja ≈ 30–50 : 1 (m/m); gradient polarności Uwagi: Flash CC: nadciśnienie N₂ lub pompka

HPLC (RP-HPLC)

Zasada: Wysokociśnieniowa chromatografia cieczowa na odwróconych fazach (C₁₈) Zastosowanie: Analityczna i preparatywna separacja, farmacja, biochemia Warunki: Ciśnienie 50–400 bar; gradient ACN/H₂O lub MeOH/H₂O; detekcja UV, MS Uwagi: pH fazy ruchomej 2–8; bufor najczęściej HCOONH₄ lub TFA

GC / GC-MS

Zasada: Rozdział lotnych substancji w fazie gazowej na kolumnie kapilarnej Zastosowanie: Analiza lotnych składników, identyfikacja przez MS, HS-GC Warunki: Temp. pieca 40–350°C; nośnik: He lub N₂; detektor FID, TCD lub MS Uwagi: Próbka musi być lotna lub derywatyzowalna

Chromatografia jonowymienNA (IC)

Zasada: Wymiana jonów na żywicy jonowymiennej Zastosowanie: Analiza anionów (Cl⁻, NO₃⁻, SO₄²⁻) i kationów (Na⁺, K⁺, Ca²⁺) Warunki: Eluent: roztwory węglanów lub MSA; detekcja konduktometryczna Uwagi: Granice wykrywalności ppb–ppt

Destylacja prosta

Zasada: Odparowanie i skroplenie składnika o niższej temperaturze wrzenia Zastosowanie: Oczyszczanie cieczy, oddzielanie od stałych zanieczyszczeń Warunki: ΔTb mieszaniny ≥ 25°C; szybkość destylacji 1–2 krople/s Uwagi: Termometr na bocznym wlocie kolby Claisena

Destylacja frakcyjna

Zasada: Wielokrotne odparowanie i skroplenie w kolumnie frakcyjnej Zastosowanie: Rozdzielanie mieszanin cieczy o zbliżonych Tb Warunki: Kolumna Vigreux lub pakowana; liczba półek teoretycznych ≥ 10 Uwagi: Wskaźnik refluksu 5–10 : 1 dla trudnych separacji

Destylacja z parą wodną

Zasada: Ko-destylacja substancji niemieszącej się z wodą Zastosowanie: Izolacja olejków eterycznych, amin aromatycznych Warunki: Destylat zawiera Tb niższą niż składniki; stosunek par zależy od prężności Uwagi: Temp. destylacji zawsze < 100°C (przy p = 1 atm)

Destylacja próżniowa

Zasada: Destylacja pod obniżonym ciśnieniem — obniżenie Tb Zastosowanie: Substancje wrażliwe na temp., rozkładające się > 150°C Warunki: Pompa wodna: 10–30 mbar; pompa olejowa: 0.01–1 mbar; manometr Uwagi: Tb spada ~0.5°C/mbar w zakresie 5–100 mbar

Ekstrakcja ciecz–ciecz (LLE)

Zasada: Podział substancji między dwie niemieszczące się fazy ciekłe Zastosowanie: Oczyszczanie, zatężanie, usuwanie zanieczyszczeń Warunki: Współczynnik podziału Kd = c(org)/c(wodna); wzór Craig Uwagi: Kilka ekstrakcji małymi porcjami > jedna duża

Ekstrakcja ciało stałe–ciecz (Soxhlet)

Zasada: Ciągła ekstrakcja stałej próbki gorącym rozpuszczalnikiem Zastosowanie: Analiza żywności, gleb, materiałów polimerowych Warunki: Ekstraktor Soxhleta; temp. wrzenia rozpuszczalnika; czas 4–24 h Uwagi: Nowoczesne alternatywy: MAE, ASE (PLE)

Ekstrakcja do fazy stałej (SPE)

Zasada: Retencja analit na złożu stałym, elucja małą obj. rozpuszczalnika Zastosowanie: Oczyszczanie i zatężanie prób środowiskowych, biologicznych Warunki: Złoże: C₁₈, silika, wymieniacze jonowe; objętość elucji 1–5 mL Uwagi: Fazy: kondycjonowanie → nakładanie → mycie → elucja

Krystalizacja

Zasada: Rozpuszczenie substancji w gorącym rozpuszczalniku i powolne ochłodzenie Zastosowanie: Oczyszczanie substancji stałych Warunki: Idealny rozpuszczalnik: duża różnica rozpuszczalności temp. wysoka/niska Uwagi: Seeding — zaszczepienie kryształem inicjuje krystalizację

Liofilizacja (freeze-drying)

Zasada: Sublimacja lodu z mrożonej próbki pod obniżonym ciśnieniem Zastosowanie: Suszenie białek, farmaceutyków, kultur bakteryjnych Warunki: Zamrożenie < −40°C; ciśnienie < 0.1 mbar; kondensor < −60°C Uwagi: Zachowuje aktywność biologiczną

Wirowanie (ultrawirowanie)

Zasada: Rozdział cząstek wg gęstości i wielkości w polu odśrodkowym Zastosowanie: Izolacja organelli, wirowanie gradientowe, klarowanie Warunki: Standardowe: 200–6000 × g; ultra: 100 000–500 000 × g; temp. 4°C Uwagi: RCF (× g) = 1.118 × 10⁻⁵ × r(mm) × RPM²

Miareczkowanie potencjometryczne

Zasada: Śledzenie potencjału elektrody w trakcie miareczkowania Zastosowanie: Precyzyjne wyznaczanie punktu końcowego, pH-metria, redox Warunki: Elektroda szklana (pH) lub Pt (redoks); dodawanie titrant 0.1 mL/krok Uwagi: Punkt końcowy = max. |dE/dV|

Spektrofotometria UV-Vis

Zasada: Pomiar absorbancji promieniowania UV (190–400 nm) i Vis (400–800 nm) Zastosowanie: Oznaczenia ilościowe, identyfikacja chromoforów, kinetyka Warunki: Prawo Beera-Lamberta: A = ε·c·l; l = 1 cm; kuwety kwarcowe (UV) Uwagi: Zakres liniowy zwykle A = 0.05–1.5

Kalkulator

Interaktywny kalkulator pH

Oblicz pH dla mocnych kwasów/zasad, słabych kwasów/zasad oraz roztworów buforowych.

Mocny kwas lub zasada

Typ:

Stężenie c (mol/L):

pH =

1.00

pOH = 13.00

Słaby kwas

Ka:

c (mol/L):

pH =

2.88

stopień dysocjacji α = 1.3%

pH = ½(pKa − log c) dla c/Ka ≥ 100

Słaba zasada

Kb:

c (mol/L):

pH =

11.12

pOH = 2.88

pOH = ½(pKb − log c) → pH = 14 − pOH

Bufor (Henderson-Hasselbalch)

Ka (kwas):

c kwasu [HA] (mol/L):

c soli [A⁻] (mol/L):

pH =

4.75

[A⁻]/[HA] = 1.00

pH = pKa + log([A⁻]/[HA])

Skala pH (0–14):

01234567891011121314

Bardzo kwaśny Obojętny Bardzo zasadowy

Kalkulator

Przelicznik stężeń

Wpisz masę molową substancji i dowolną wartość stężenia — reszta przelicza się automatycznie.

Parametry substancji

Masa molarna M (g/mol):

Gęstość ρ (g/mL) — opcjonalnie:

Popularne substancje:

Wartości stężeń

mol/L Stężenie molarne (molarność)

g/L Stężenie masowe

mg/mL = g/L

% (m/v) = g substancji / 100 mL roztworu

ppm = mg/L; dla rozcieńczonych roztwórów wodnych

ppb = μg/L

μmol/L = mmol/m³

mmol/L

Wzory: c [mol/L] = c [g/L] / M | c [g/L] = c [mol/L] × M | ppm = c [g/L] × 1000 | % (m/v) = c [g/L] / 10 | ppb = ppm × 1000

Kalkulator

Interaktywny Układ Okresowy Pierwiastków

118 pierwiastków. Kliknij komórkę → szczegóły. Filtruj wg kategorii lub szukaj.

Metale alkaliczne

Metale ziem alk.

Metale przejściowe

Metale bloku p

Metaloidy

Niemetale

Halogeny

Gazy szlachetne

Lantanowce

Aktynowce

1 H Wodór 1.008

2 He Hel 4.003

3 Li Lit 6.941

4 Be Beryl 9.012

5 B Bor 10.81

6 C Węgiel 12.011

7 N Azot 14.007

8 O Tlen 15.999

9 F Fluor 18.998

10 Ne Neon 20.18

11 Na Sód 22.99

12 Mg Magnez 24.305

13 Al Glin 26.982

14 Si Krzem 28.086

15 P Fosfor 30.974

16 S Siarka 32.06

17 Cl Chlor 35.45

18 Ar Argon 39.948

19 K Potas 39.098

20 Ca Wapń 40.078

21 Sc Skand 44.956

22 Ti Tytan 47.867

23 V Wanad 50.942

24 Cr Chrom 51.996

25 Mn Mangan 54.938

26 Fe Żelazo 55.845

27 Co Kobalt 58.933

28 Ni Nikiel 58.693

29 Cu Miedź 63.546

30 Zn Cynk 65.38

31 Ga Gal 69.723

32 Ge German 72.63

33 As Arsen 74.922

34 Se Selen 78.971

35 Br Brom 79.904

36 Kr Krypton 83.798

37 Rb Rubid 85.468

38 Sr Stront 87.62

39 Y Itr 88.906

40 Zr Cyrkon 91.224

41 Nb Niob 92.906

42 Mo Molib. 95.96

43 Tc Technet 98

44 Ru Ruten 101.07

45 Rh Rod 102.906

46 Pd Pallad 106.42

47 Ag Srebro 107.868

48 Cd Kadm 112.411

49 In Ind 114.818

50 Sn Cyna 118.71

51 Sb Antymon 121.76

52 Te Tellur 127.6

53 I Jod 126.904

54 Xe Ksenon 131.293

55 Cs Cez 132.905

56 Ba Bar 137.327

57 La* Lantan. 138.905

72 Hf Hafn 178.49

73 Ta Tantal 180.948

74 W Wolfram 183.84

75 Re Ren 186.207

76 Os Osm 190.23

77 Ir Iryd 192.217

78 Pt Platyna 195.084

79 Au Złoto 196.967

80 Hg Rtęć 200.59

81 Tl Tal 204.383

82 Pb Ołów 207.2

83 Bi Bizmut 208.98

84 Po Polon 209

85 At Astat 210

86 Rn Radon 222

87 Fr Frans 223

88 Ra Rad 226

89 Ac** Aktyn. 227

104 Rf Ruther. 267

105 Db Dubn 268

106 Sg Seaborg 269

107 Bh Bohr 270

108 Hs Has 269

109 Mt Meitner 278

110 Ds Darmst 281

111 Rg Rentgen 282

112 Cn Kopern 285

113 Nh Nihon 286

114 Fl Flerov 289

115 Mc Moskow 290

116 Lv Liverm 293

117 Ts Tennesin 294

118 Og Oganes 294

LANTANOWCE (Z 57–71)

58 Ce Cer 140.116

59 Pr Prazeod. 140.908

60 Nd Neodym 144.242

61 Pm Promet 145

62 Sm Samar 150.36

63 Eu Europ 151.964

64 Gd Gadolin 157.25

65 Tb Terb 158.925

66 Dy Dysproz 162.5

67 Ho Holm 164.93

68 Er Erb 167.259

69 Tm Tul 168.934

70 Yb Iterb 173.054

71 Lu Lutet 174.967

AKTYNOWCE (Z 89–103)

90 Th Tor 232.038

91 Pa Protakt. 231.036

92 U Uran 238.029

93 Np Neptun 237

94 Pu Pluton 244

95 Am Ameryk 243

96 Cm Kiur 247

97 Bk Berkel 247

98 Cf Kalforn 251

99 Es Einst. 252

100 Fm Ferm 257

101 Md Mendel 258

102 No Nobel 259

103 Lr Lorens 266

H

Wodór

Hydrogen

Z:: 1
Masa:: 1.008 u
Okres:: 1
Grupa:: 1

Niemetale

Tabele Fizykochemiczne · Physicochemical Reference Tables

Wybierz tabelę

Fundamentalne stałe fizyczne

Elektroujemność i szereg aktywności metali

Rozpuszczalność soli i wodorotlenków

Standardowe potencjały elektrodowe

Dane termodynamiczne substancji

Moc kwasów i zasad

Przeliczniki jednostek

Widmo elektromagnetyczne

Ważne wzory chemiczne i fizykochemiczne

Właściwości fizykochemiczne rozpuszczalników

Energie jonizacji i powinowactwo elektronowe

Wskaźniki kwasowo-zasadowe pH

Aminokwasy białkowe

Piktogramy GHS i klasyfikacja CLP

Ważne izotopy i promieniotwórczość

Techniki laboratoryjne

Interaktywny kalkulator pH

Przelicznik stężeń

Interaktywny Układ Okresowy Pierwiastków